خروزان دیو، فرزند اهریمن، نخستین دشمن انسان در شاهنامه است که سیامک را در نبردی نابرابر میکشد، اما سرانجام به دست هوشنگ شکست خورده و نابود میشود؛ نمادی از پیروزی نهایی نیکی بر بدی.
خروزان دیو در شاهنامه فردوسی یکی از نخستین چهرههای اهریمنی است که در برابر نسل آغازین انسان و پادشاهی کیومرث قد علم میکند. او فرزند اهریمن و نماینده نیروهای تاریک و آشوبگر طبیعت است؛ هیبتی سهمناک و قدرتی ویرانگر دارد و فردوسی او را نماد خشونت، ظلم و نیروی ویرانی معرفی میکند. خروزان دیو دشمن مستقیم سیامک، پسر کیومرث است و نخستین نبرد بزرگ میان انسان و دیوان با او رقم میخورد. او با نیرنگ و زور، سیامک جوان و بیتجربه را در میدان نبرد شکست داده و او را به قتل میرساند، و از این راه نخستین خون پهلوانی در تاریخ اساطیری ایران ریخته میشود. با اینحال، پیروزی خروزان دیو موقتی است؛ زیرا پس از این واقعه، هوشنگ، فرزند سیامک، با ارادهای استوار و به یاری سپاه پدر بزرگش به جنگ با خروزان میرود و او را در نبردی خونین شکست داده و نابود میسازد. به این ترتیب، سرنوشت خروزان دیو یادآور آن است که نیروی اهریمنی هرچند در ابتدا بر انسان غلبه میکند، اما در نهایت محکوم به شکست در برابر اراده نیکی، خرد و پهلوانی است.
